033 277 11 61   info@pverrips.nl   06 169 10 218

Manosfeer, ja natuurlijk

  • 2026-8-14

In de eerste maanden van 2025 moest ik in havo 4 aandacht besteden aan de Nederlandse literatuur van de late middeleeuwen. Om de centrale noties van de Karelromans en de hoofse cultuur duidelijk te maken, heb ik twee filmpjes laten zien: één ging over de manosfeer en één over tradwives. De reacties van de leerlingen waren boeiend.

Ondertussen lijkt de manosfeer iets besmettelijks uit een foute wereld waar we van alle kanten door bedreigd worden. Zo hoorde ik bijvoorbeeld in mijn omgeving een leidinggevende op een school voor voorgezet onderwijs verontrust melden dat een brave, lieve jongen uit havo 5 Andrew Tate als idool had genoemd.

En dan denk ik: waar maken wij ons zorgen over? Het is toch best natuurlijk dat puberjongens de principes van de manosfeer interessant vinden. Als we dat begrijpen, kunnen die zorgen een ander perspectief krijgen.

In mei van dit jaar schreef Liesbeth Dillen, voormalig leidinggevende bij IKEA, een interessant opinie-artikel in Trouw. Een paar citaten. "Jongens groeien op in een wereld waarin traditionele rolpatronen zijn afgebroken, terwijl nieuwe beelden van hoe een volwassen man kan zijn nauwelijks worden ontwikkeld." Iets verder: "... het bestempelen van mannelijkheid als toxisch biedt geen perspectief. ... Jongens verdienen meer dan een schuldverhaal."

Terug naar school. Wat bieden scholen jongens om hun identiteit te ontwikkelen? Zijn dat alleen stimulansen waarin ruimte gemaakt wordt voor jongens die 'buiten de groep vallen'? Is er voldoende pedagogische aandacht voor jongens van een jaar of 15 in het algemeen? Al in 2004 werd de vervrouwelijking van het onderwijs benoemd en onderzocht. Als resultaat werd alleen uitgesproken dat er meer mannen meester zouden moeten worden op de basisschool. Over een op jongens gerichte pedagogiek niets.

Nu meer dan 20 jaar verder wordt het probleem van de mansofeer benoemd. Beetje laat. En de oplossingen? Volgens mij niet effectief: "De school heeft een rol om negatieve invloeden van de manosfeer op jongens en op het schoolklimaat tegen te gaan, aldus het merendeel van de bevraagde schoolleiders, leraren en ondersteuners. Bijvoorbeeld door het voeren van gesprekken met leerlingen over gelijkwaardigheid en het bevorderen van mediawijsheid en kritisch denken."

Laten we in het onderwijs nu echt eens werk maken van identiteitsvorming van jongens: hoe kunnen en mogen ze man worden. Opvoeden heette dat vroeger. Is opvoeden alleen iets voor ouders? Ik denk dat scholen daar ondertussen ook een belangrijke taak in hebben. Geven we als school jongens in havo 3 en havo 4 voldoende mee om zich te ontwikkelen tot stevige persoonlijkheden? Mogen ze volwassen mannen worden?

Lees verder